„Kamera jest bezlitosna – szczególnie przy dużych zbliżeniach – dlatego znaczenie mają rzeczy, których widz być może świadomie nie zauważa, ale które wpływają na wiarygodność całego obrazu. W przypadku koszul bardzo ważne są więc krój, sposób, w jaki układają się pod surdutem czy kamizelką, jakość materiału, ale też komfort noszenia. Dobry kostium pomaga aktorowi wejść w postać i epokę, zamiast mu w tym przeszkadzać – zwraca uwagę Dominika Buck, dyrektorka artystyczna filmowej „Lalki”.

Polanex ma na swoim koncie już ponad 60 mln uszytych koszul. Od lat tworzy je dla znanych marek globalnych i rodzimych, również tych luksusowych, a także artystów estrady, czy influencerów. Współpracuje też z cenionymi projektantami mody i kostiumografami, szyjąc koszule do produkcji filmowych i teatralnych, m.in. „Klubu Kawalerów” w Och Teatrze w reżyserii Krystyny Jandy.

Historyczny detal, ale współczesna precyzja

Kinowa „Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego była dla firmy kolejnym wyzwaniem artystycznym i produkcyjnym. „Na co dzień produkujemy odzież, która trafia do klientów noszących ją na co dzień. Tym razem nasza praca stała się elementem opowieści filmowej. To wyjątkowe uczucie wiedzieć, że za obrazem, który widz ogląda w kinie, stoi również praca naszych konstruktorów, szwaczek, szwaczy i pozostałych pracowników” – mówi Janusz Kamiński, dyrektor produkcji w Polanexie.

Praca nad filmem kostiumowym wymaga czegoś więcej niż odtworzenia dawnego fasonu. Każdy detal musi współgrać z epoką, charakterem postaci i wizją twórców. Proces powstawania koszul do „Lalki” obejmował kilka etapów. Na początku specjaliści Polanexu opracowali ich konstrukcję i przygotowali szablony, które zostały upięte na manekinie. To niezbędne, żeby sprawdzić proporcje i formę koszuli. Po akceptacji projektanta, przychodził kolejny etap odszycia prototypów. Potem poprawki i dopracowanie szczegółów. Dopiero po zatwierdzeniu wzorów rozpoczęła się właściwa produkcja.

Kołnierze, które budują epokę

W przypadku „Lalki” szczególnym wyzwaniem okazały się kołnierze. Ich konstrukcja, proporcje i charakterystyczna forma miały przywoływać modę XIX -wiecznej Warszawy, jednocześnie zachowując najwyższą jakość współczesnego wykonania. „Najciekawsze było dla nas dopracowanie szczegółów, które w kostiumie historycznym mają szczególne znaczenie. Trzeba było zwrócić uwagę nie tylko na fason, ale również na odpowiednie proporcje, konstrukcję kołnierzy i dobór dodatków – zwraca uwagę Janusz Kamiński.

Nawet najbardziej interesujący pomysł trzeba ostatecznie przełożyć na konstrukcję, szablon i technologię szycia. To właśnie w tym miejscu spotykają się dwie perspektywy: artystyczna i technologiczna. „Nasza współpraca przyniosła obu stronom wiele twórczej radości. Wiedzieliśmy, że pracujemy nad kostiumami do jednej z najgłośniejszych produkcji filmowych ostatnich lat w Polsce, co z jednej strony było sporym obciążeniem, ale z drugiej, przynosiło niesamowitą energię. Wierze, że widać to w tych kostiumach – mówi Tomasz Ossoliński, który wspólnie z kostiumografką Katarzyną Lewińską odpowiadał za projekty strojów do filmu.

Cztery fasony i setki detali

Na potrzeby produkcji, Polanex przygotował ponad 200 koszul, przeznaczonych dla głównych aktorów oraz statystów. Największym wyzwaniem okazało się odwzorowanie i konstrukcyjne dopracowanie kołnierzy. W ramach projektu opracowano ich cztery podstawowe rodzaje, inspirowane fasonami, charakterystycznymi dla mody końca XIX wieku: kołnierz z załamaniem, kołnierz zaokrąglony, stójkę oraz wariant inspirowany klasycznym fasonem.

„Lalka” jako projekt made in Poland

Polanex przez lata funkcjonował za kulisami innych marek znanych nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Dzisiaj stawia też na markę własną, otwierając sklep internetowy z koszulami. Realizacja dla filmu wpisuje się w ważny dla Polanexu kierunek, opierający się na współpracy przy projektach specjalnych, które wymagają indywidualnego podejścia, doświadczenia konstruktorów i możliwości produkcyjnych własnej szwalni.

Polanex szyje koszule od 80 lat. Cały proces – od konstrukcji i przygotowania produkcji po szycie i wykończenie – odbywa się w Polsce. To właśnie lokalna produkcja i rzemieślnicze doświadczenie są jednym z fundamentów marki. Również dla twórców kostiumów do filmowej „Lalki” wybór polskich wykonawców był istotnym elementem projektu. „My w całości „Lalkę” wykonaliśmy w Polsce. Dla nas to bardzo ważne i jeśli tylko jest to możliwe, stawiamy właśnie na polskich wykonawców” – podkreśla Tomasz Ossoliński.

Polskie rzemiosło na wielkim ekranie

Przy tak dużej produkcji jak „Lalka” twórcom filmu też zależało na współpracy i doświadczeniu polskich firm, pracowni i rzemieślników. „Film kostiumowy stawia przed wykonawcami bardzo konkretne wymagania. Potrzebne są rzeczy przygotowane specjalnie dla produkcji, w określonym kroju, materiale czy kolorze, często w większej liczbie egzemplarzy. Ogromną wartością jest więc współpraca z firmami, które rozumieją te potrzeby i potrafią połączyć swoje doświadczenie z wymaganiami kostiumografa i produkcji - podsumowuje Dominika Buck.

Kostiumy z filmu „Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego można oglądać na wystawie „Szyk i konwenanse” w Muzeum Łazienki Królewskie do 13 grudnia 2026.