Offshore na Bałtyku – strategiczny projekt dla przyszłości polskiej gospodarki

W lipcu tego roku, po raz pierwszy w historii do polskiej sieci trafiła energia elektryczna wyprodukowana przez morską farmę wiatrową – Baltic Power. To początek ambitnego programu rozwoju projektów offshore w kraju. Bałtyk już wkrótce ma szansę stać się jednym z najważniejszych obszarów budowy nowych, stabilnych i niskoemisyjnych źródeł energii dla gospodarki. Zgodnie z założeniami polityki energetycznej, Polska do 2030 r. planuje osiągnąć 5,9 GW mocy zainstalowanej w morskiej energetyce wiatrowej, a do 2040 r. ten potencjał może wzrosnąć nawet do 18 GW. Z planowanymi inwestycjami sięgającymi 500 mld zł do 2040 r. sektor będzie jednym z motorów transformacji energetycznej i fundamentów bezpieczeństwa energetycznego Polski. Według zapowiedzi, udział polskich firm w projektach offshore może osiągnąć poziom 40%. To szansa na kontrakty warte nawet 200 mld zł.

„Ten program to szansa dla krajowych firm planujących budowę i rozwój kompetencji w perspektywicznym dla Polski i strategicznym sektorze morskiej energetyki wiatrowej. Program „Gotowi na Offshore” oferuje nie tylko szkolenia, ale także finansowanie dla zainteresowanych firm. Program, który dzisiaj inaugurujemy to tylko jeden z elementów programu „Local Content. Z korzyścią dla Polski”, który jest priorytetem Ministerstwa Aktywów Państwowych oraz rządu na drugą część kadencji. Cel jest oczywisty: rozwój kompetencji technologicznych, przyspieszenie inwestycji i zwiększenie szans na zdobycie kontraktów przy budowie farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim” – mówi Eliza Zeidler, sekretarz stanu w MAP.

„Otwieramy właśnie nowe możliwości dla firm, chcących wejść do sektora morskiej energetyki wiatrowej na rynku o ogromnym potencjale. Chcemy, aby polskie przedsiębiorstwa były przygotowane do udziału w projektach offshore nie tylko pod względem technologicznym, ale również organizacyjnym, finansowym i operacyjnym. Dlatego łączymy potencjał przedsiębiorców z wiedzą i doświadczeniem deweloperów oraz możliwościami instytucji publicznych. To ważny krok w realizacji strategii transformacji energetycznej i naszych zaawansowanych działań na rzecz budowy silnych, konkurencyjnych i trwałych łańcuchów dostaw dla strategicznych sektorów gospodarki. Budujemy kompetencje, które pozwolą polskim firmom trwale konkurować na europejskim i globalnym rynku offshore wind”

– mówi Daniel Ryczek, Wiceprezes Zarządu ARP S.A.

Dwa obszary działań dla przyspieszenia local content w morskiej energetyce wiatrowej

Program „Gotowi na Offshore” jest odpowiedzią na potrzeby rodzącego się ekosystemu i łańcucha dostaw - inwestorów morskich farm wiatrowych, polskich przedsiębiorców zainteresowanych udziałem w kontraktach oraz instytucji badawczo-rozwojowych. Jego opracowanie poprzedziły konsultacje z przedstawicielami różnych branż. Potwierdziły one, że polskie firmy są gotowe wejść na rynek offshore, ale potrzebują wsparcia w zakresie budowy kompetencji i dostępu do finansowania.

„Morska energetyka wiatrowa to kolejny strategiczny obszar infrastrukturalny, który powinien stanowić impuls do rozwoju polskich firm oraz wzmacniania potencjału całej gospodarki. Aby wykorzystać tę szansę, polskie firmy potrzebują instrumentów ułatwiających włączenie się w łańcuchy dostaw i skuteczną rywalizację o projekty. Program „Gotowi na Offshore” otwiera przedsiębiorcom dostęp do szeregu narzędzi finansowych i pozafinansowych, które umożliwią im budowę odpowiednich kompetencji i zdolności kontraktowych. ARP S.A. zamierza przeznaczyć do 100 mln zł na finansowanie inwestycji tych firm. Stawiamy na wymierne efekty i praktyczne przygotowanie przedsiębiorców do spełnienia wymagań zamawiających oraz wykonawców. Ta inicjatywa to także przykład sprawnej współpracy między instytucjami rozwoju oraz deweloperami farm wiatrowych, która przekłada się na realne korzyści dla polskich firm” – podkreśla Krzysztof Telega, Wiceprezes Zarządu ARP S.A.

Inicjatywa opiera się na 2 filarach:

1. Kompetencje i uprawnienia – dzięki rekomendacjom wypracowanym z PARP, polskie firmy mają dostęp do dofinansowywanych szkoleń publikowanych w Bazie Usług Rozwojowych (BUR), które obejmują 8 kluczowych kompetencji niezbędnych do przygotowania do udziału w projektach offshore. Dotyczą one m.in. strategii wejścia do łańcuchów dostaw, ofertowania, kontraktacji, bezpieczeństwa, jakości, realizacji dostaw, innowacji oraz rozwoju kadr.
2. Dopasowane instrumenty finansowe – ARP S.A. udostępnia firmom zainteresowanym włączeniem się w łańcuchy dostaw offshore pakiet elastycznych produktów: pożyczki inwestycyjne, w tym z gwarancją InvestEU, pożyczki rozwojowe pod dotacje umożliwiające prowadzenie projektów współfinansowanych ze środków unijnych, a także leasing. Te rozwiązania firmy mogą elastycznie łączyć, aby sfinansować inwestycje niezbędne do obsługi kontraktów. Dodatkowo, przedsiębiorstwa realizujące te projekty w specjalnych strefach ekonomicznych zarządzanych przez ARP mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego do 70% wartości inwestycji przez okres do 15 lat.

„Wspólnie z ARP i Radą Programową ds. kompetencji działającą przy Prezesie PARP wypracowaliśmy rekomendację wskazującą kompetencje kluczowe dla przedsiębiorców i ich pracowników w procesie zielonej transformacji. Dziś wiemy, że potrzeba ich rozwijania będzie tylko rosła – już 79% firm w UE wskazuje brak odpowiednio wykwalifikowanej kadry jako barierę inwestycyjną, a popyt na zielone kompetencje rośnie ponad dwukrotnie szybciej niż ich podaż. Dlatego tak ważne jest, aby tę lukę kompetencyjną systematycznie uzupełniać. PARP daje przedsiębiorcom konkretne możliwości, na rozwój zielonych kompetencji przekażemy około 70 mln zł dofinansowania, które firmy mogą wykorzystać na przygotowanie swoich pracowników do wyzwań zielonej transformacji, w tym udziału w nowych łańcuchach dostaw i projektach offshore”

– mówi Joanna Zembaczyńska-Świątek, zastępca prezesa PARP.

Przyspieszyć wzrost i usunąć bariery

Aby polskie firmy mogły brać udział w przetargach w branży offshore, muszą zdobyć kompetencje, czasem uzyskać dodatkowe uprawnienia i zainwestować w moce produkcyjne oraz badania. To wiąże się z kosztami i często wymaga dodatkowych źródeł finansowania. Na ten właśnie problem w kontekście dostosowania zakładów, procesów i produkcji do wymagań sektora offshore najczęściej wskazywali przedsiębiorcy podczas konsultacji. Istotnym aspektem są koszty wdrożenia rygorystycznych zasad procesu przygotowania firmy do wejścia do łańcucha dostaw – od opracowania strategii, przez wdrożenie systemów QHSE i jakości, po składanie ofert czy organizację produkcji.

Rywalizacja o kontrakty wymaga zaangażowania znacznego kapitału i zasobów firmy, co przy braku odpowiedniego przygotowania, wiedzy rynkowej i oceny potencjału niesie ze sobą ryzyko. Program ogranicza je, zapewniając dostęp do szkoleń, wiedzy oraz dopasowanych instrumentów finansowych oraz pomagając identyfikować wymagania, które firmą muszą spełnić przed przystąpieniem do przetargów.

W proces przygotowania programu zaangażowali się deweloperzy morskich farm wiatrowych – PGE Baltica i Orlen Neptun. Ich udział pozwolił skonfrontować założenia z rzeczywistymi wymaganiami stawianymi dostawcom i podwykonawcom. Dzięki temu program ma praktyczny charakter i przygotowuje uczestników do spełniania oczekiwań rynku, nie tylko krajowego, ale także międzynarodowego, umożliwiając firmom rozwój działalności eksportowej.

Local content kluczowy dla gospodarki

Budowa morskiej energetyki wiatrowej to obecnie jeden z najważniejszych projektów infrastrukturalnych w kraju. Poza znaczeniem dla bezpieczeństwa energetycznego i transformacji klimatycznej, ma on także wymiar gospodarczy - stymuluje rozwój przemysłu, technologii i kapitału ludzkiego. Program „Gotowi na Offshore” jest instrumentem wspierającym realizację polityki local content oraz budowę trwałych zdolności przemysłowych polskich przedsiębiorstw w strategicznych sektorach. Inicjatywa jest naturalną kontynuacją zaangażowania ARP S.A. jako Koordynatora ds. Komponentu Krajowego (local content), powierzonej przez Ministerstwo Aktywów Państwowych.